“Make” ve “Do” – En Sık Karıştırılan Fiil Farkları

Sep 8
İngilizce öğrenirken en çok karıştırılan fiillerden ikisi “make” ve “do”dur. İkisi de Türkçeye çoğu zaman “yapmak” olarak çevrilir. Ancak kullanım alanları farklıdır. Yanlış kullanıldığında cümle kulağa yabancı gelir ve anlam da kayabilir. Bu yazıda “make” ve “do” farklarını net, anlaşılır ve bol örnekle öğreneceğiz.

“Make” Ne Zaman Kullanılır?

“Make” genellikle bir şey üretmek, yaratmak veya sonuç ortaya çıkarmak için kullanılır. Yani ortada elle tutulur ya da gözle görülür bir sonuç vardır.

Örnekler:
make a cake → kek yapmak
make a mistake → hata yapmak
make money → para kazanmak
make a decision → karar vermek

Genel Kurallar:
Yaratma, üretme, oluşturma → make
Karar verme, anlaşma yapma → make
Yiyecek, içecek hazırlama → make

“Do” Ne Zaman Kullanılır?

“Do” genellikle bir iş, görev veya aktiviteyi yerine getirmek için kullanılır. Burada daha çok bir süreci veya eylemi vurgularız.

Örnekler:
do homework → ödev yapmak
do the laundry → çamaşır yıkamak
do business → iş yapmak
do exercise → egzersiz yapmak

Genel Kurallar:
İş, görev, sorumluluk → do
Tekrar eden aktiviteler → do
Genel eylemler (iş yapmak, araştırma yapmak) → do

Kafaları Karıştıran Noktalar ve İstisnalar

Her kuralın bir istisnası olduğu gibi, "make" ve "do" kullanımında da bazı durumlar kafa karıştırabilir. İşte en sık karşılaşılanlar:

  • Genel Aktiviteler: Bazı genel aktiviteler için "do" kullanılır. Örneğin: do a course (kurs almak), do a degree (derece yapmak), do a job (iş yapmak), do a job interview (iş görüşmesi yapmak).

  • Planlama ve Hazırlık vs. Sonuç: "Make" genellikle planlama, hazırlık veya bir şeyi oluşturma aşamasını ifade ederken, "do" o işin yapılması eylemini vurgular. Örneğin: make a plan (plan yapmak), ama do the work (işi yapmak).

  • "It" ve "This/That" ile Kullanım: Bazen "it" veya "this/that" gibi zamirlerle birlikte, yapılan eylemin ne olduğunu belirtmek için "do" kullanılır. Örneğin: "What are you doing?" (Ne yapıyorsun?) "I'm just reading." (Sadece okuyorum.) Burada "doing" yapılan eylemin kendisini ifade ediyor.

Sık Kullanılan İfadeler

İngilizcede bazı ifadeler ezberlenerek öğrenilmelidir çünkü her zaman aynı fiille birlikte kullanılırlar. İşte en sık kullanılan kalıplar:

“Make” ile Yaygın Kalıplar

make friends → arkadaş olmak
make a promise → söz vermek
make progress → ilerleme kaydetmek
make an effort → çaba göstermek
make an appointment → randevu almak

“Do” ile Yaygın Kalıplar

do the dishes → bulaşıkları yıkamak
do research → araştırma yapmak
do your best → elinden gelenin en iyisini yapmak
do a favor → iyilik yapmak
do the shopping → alışveriş yapmak

Karıştırılan Örnekler

Bazı ifadeler çok benzer görünse de farklı fiillerle kullanılır. İşte dikkat etmen gereken örnekler:

make a mistake (do a mistake yanlış)
do homework (make homework yanlış)
make money (do money yanlış)
do business (make business yanlış)
make a decision (do a decision yanlış)

Sonuç Olarak

“Make” ve “Do” fiillerini karıştırmak çok normal çünkü Türkçede ikisi de çoğunlukla “yapmak” olarak çevriliyor. Ama artık sen farkı biliyorsun:

Somut/soyut sonuç = make
Görev/aktivite = do

Bol bol örnek kurarak pratik yaparsan bu fiilleri karıştırmadan kullanmaya başlayacaksın.